Begroting 2020

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Risico's

Alle voorzienbare onzekerheden waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd of die niet tot afwaardering van activa hebben geleid en die van grote betekenis kunnen zijn in relatie tot het balanstotaal of het eigen vermogen, worden als risico aangemeld.

Risico’s kunnen als volgt worden ingedeeld:

  1. risico’s voortvloeiend uit het eigen beleid;
  2. risico’s voortvloeiend uit beleid van hogere overheden;
  3. risico’s voortvloeiend uit samenwerkingsverbanden;
  4. risico’s voortvloeiend uit het handelen van derden;
  5. risico’s voortvloeiend uit voor de gemeente niet te beïnvloeden ontwikkelingen.

a. Risico's voortvloeiend uit eigen beleid

Garanties
Door de gemeente zijn garanties afgegeven voor geldleningen die door Gennepse verenigingen of instellingen zijn aangegaan. Als de geldlening niet wordt terugbetaald door de vereniging of instelling, dan wordt de gemeente hiervoor aansprakelijk gesteld.
Eén van de garantstellingen betreft Roepaen. Het is bekend dat deze organisatie een achterstand heeft in de aflossing en rentebetalingen. Het risico dat de gemeente op haar garantstelling wordt aangesproken is daarmee latent aanwezig.
Gennep heeft voorts twee garantstellingen afgegeven voor leningen aan de Stichting INTOS. Betaling van de rente en aflossing van deze leningen zijn gegarandeerd, het risico is nihil.

Open-einde-regelingen
Door de wetgeving van het Rijk worden gemeenten steeds vaker geconfronteerd met open-einde-regelingen. Te denken valt aan de Wet Werk en Bijstand, leerlingenvervoer, Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Jeugdzorg en Wet Sociale Werkvoorziening.

Sociaal domein
Door de drie decentralisaties is een verruiming ontstaan van taken en verantwoordelijkheden op het gebied van Jeugdzorg, Wet maatschappelijke ondersteuning en de Participatiewet, kortweg sociaal domein. De middelen die we krijgen voor het sociaal domein hebben we tot en met de begroting 2019 intern geoormerkt. Door het Rijk zijn kortingen toegepast op de middelen die wij ontvangen; we zullen het systeem dus efficiënter moeten vormgeven. Uit de 1e trimesterrapportage 2019 blijkt dat de middelen die we krijgen niet meer voldoende zijn waardoor aanvullend budget nodig is. Door het Rijk is voor een gedeelte van de hogere kosten tot en met 2021 een compensatie toegekend. In afwachting van de resultaten van een landelijk onderzoek naar de kostenontwikkeling in het sociaal domein, en dan met name de kosten van jeugdzorg, is niet gekozen voor een structurele compensatie. Voor een mogelijke structurele compensatie zijn we afhankelijk van de resultaten van het onderzoek. Los van de uitkomst van het onderzoek is het van belang dat de gemeente zelf ook maatregelen neemt in het kader van de transformatie rondom jeugdzorg en GGZ, mede gericht op beheersing van de kosten. Gemeenten zijn immers degene die hierop kunnen sturen.
Voor het opvangen van tekorten op het sociale domein is een bestemmingsreserve ad € 1.000.000,- beschikbaar.

Planschade
Elke planologische maatregel als bedoeld in artikel 49 Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO) kan leiden tot planschade. De WRO maakt afwenteling van planschade op een initiatiefnemer mogelijk.
Om het risico op planschade zoveel mogelijk te beperken, is het binnen de gemeente Gennep gebruikelijk om voorafgaand aan toepassing van ruimtelijke procedures waarbij schade niet kan worden afgewenteld onderzoek te (laten) verrichten naar mogelijke schade die het gevolg kan zijn van de betreffende procedures (de zogenaamde planschaderisico-inventarisatie). Binnen de grondexploitatiegebieden wordt rekening gehouden met mogelijke planschadeclaims. De bevoegdheid om te beslissen over ingediende planschadeverzoeken ligt bij ons college.

Opbrengst toeristenbelasting
In de meerjarenbegroting is uitgegaan van een stijging van de opbrengst toeristenbelasting uitgaande van een stijging van het aantal overnachtingen. Het stimuleren van recreatie en toerisme is een speerpunt maar er zijn ontwikkelingen die een risico vormen. Denk hierbij aan de economische ontwikkelingen. Uit het verleden blijkt dat bij een neerwaartse conjunctuur het aantal overnachtingen daalt. Dit is een autonome ontwikkeling waar wij als gemeente geen invloed op hebben.

Ontwikkelingen bouwsector
De sterk groeiende economie en het daarmee samenhangend consumentenvertrouwen heeft geleid tot een explosieve groei van de bouwsector. Het gevolg is een groeiende vraag naar bouwmaterialen en personeel in de bouwsector. Door de groeiende vraag zijn de prijzen gestegen. Ook het tekort aan personeel heeft een prijsverhogend effect. Daarnaast is sprake van een risico op vertraging in de uitvoering.
Door deze ontwikkelingen is het zeker dat de kosten van de grotere geplande projecten hoger gaan uitvallen. De grotere geplande projecten zijn:

  • Verbouw gemeentekantoor
  • Stedenbouwkundige kwaliteit Pottenhoek

Bouwgrondexploitatie
Voor mogelijke risico’s in het kader van de bouwgrondexploitatie wordt verwezen naar de paragraaf  grondbeleid. Bij de bepaling van de minimale weerstandscapaciteit zijn deze risico’s meegenomen.
De gemeente heeft nog een vordering op projectontwikkelaar Parkvisie Holding B.V. voor de betaling van een exploitatiebijdrage plan Heikant.

b. Risico's voortvloeiend uit het beleid van hogere overheden

Algemene uitkering
Via het gemeentefonds of via specifieke uitkeringen worden rijksmiddelen aan gemeenten beschikbaar gesteld. Het gemeentelijk beleid is daarom gevoelig voor rijksmaatregelen die deze geldstromen betreffen. Vooral ten aanzien van de algemene uitkering is dit risico substantieel. Als het Rijk besluit te bezuinigen, betekent dit voor gemeenten dat de algemene uitkering lager wordt. Bij extra rijksuitgaven wordt de algemene uitkering hoger.

c. Risico's voortvloeiend uit samenwerkingsverbanden

Sociale werkvoorziening
De meerjarenbegroting voor de Sociale Werkvoorziening vraagt structureel om een gemeentelijke bijdrage. Deze bijdrage komt ten laste van de deelnemende gemeenten in de Gemeenschappelijke regeling Intergemeentelijke werkvoorziening Gennep, Mook en Middelaar (GR IWGM).  Voor het aandeel van Gennep in het tekort is € 800.000 opgenomen. Voor 2021 en volgende jaren is uitgegaan van een verlaging van de bijdrage met € 150.000.  Het is aan de GR IWGM hoe deze verlaging gerealiseerd gaat worden.

d. Risico's voortvloeiend uit handelen van derden

Waarborgfonds Sociale Woningbouw
In het kader van de privatisering van Nederlandse woningcorporaties (in 1995) heeft de gemeente Gennep het risico van de garantieverstrekking c.q. leningverstrekking aan woningcorporaties overgedragen aan het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). De gemeente fungeert naast de corporaties en het waarborgfonds als derde “achtervang”. Alleen als de bijdragen van de voorgaande twee partijen ontoereikend zijn, moeten Rijk en gemeenten op verzoek van WSW renteloze leningen verstrekken. Gemeenten lopen een minimaal risico.

Waarborgfonds Eigen Woningbouw
Het risico van garantieverstrekking in het kader van de Nationale Hypotheek Garantie is ondergebracht in Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW). Uit de liquiditeitsprognoses van het WEW blijkt, dat voor de jaren waar de prognoses betrekking op hebben geen aanspraken zijn te verwachten op de achtervangfunctie van gemeenten.

e. Risico's voortvloeiend uit voor de gemeenten niet te beïnvloeden ontwikkelingen

Renteontwikkeling
Door de voorgenomen investeringen gaan we er van uit dat we in 2020 weer een nieuwe geldlening moeten afsluiten. Indien de rente op de geld- en kapitaalmarkt zich ongunstig ontwikkelt ten opzichte van het in de begroting opgenomen rentepercentage, dient rekening te worden gehouden met extra rentelasten voor de lening die afgesloten gaat worden. De ontwikkeling kan ook positief zijn als de rente zich gunstig ontwikkelt. De rente is laag en de verwachting is dat de rente voorlopig laag blijft.

Begin 2020 hebben we een financieringsoverschot maar we hebben hier geen rendement over ingecalculeerd.

ga terug